İstanbul Deniz Müzesi
İstanbul Deniz Müzesi Ulusal Mimari Proje Yarışması / mimari rapor
İstanbul Deniz Müzesi görkemli bir geçmişin bugüne ulaşan en önemli örneklerini sergilemesi açısından özel öneme sahip bir yapı. Kendi türünün tek örneği olması nedeniyle bu önem daha da artıyor.
Bulunduğu yer ayrıcalıklı olma halini çevre etkileri açısından da güçlendiriyor. Ana cadde ile deniz arasında uzanan ve eski tütün deposu ile Mimar Sinan Üniversitesi ve lokanta yapıları ile sınırlanan meydanın güney ucunda ve eski tütün deposuna bitişik konumdaki müze alanı meydanın gelecekteki niteliğinin belirlenmesi açısından da çok önemli. Bu nedenle çevresinden etkilenen ve çevre verileriyle belirlenen yapı, çevre verilerini dönüştürme potansiyeline de sahip olacak.
Yol, deniz, meydan, tütün deposu, ağaçlar ve tonoz gibi önemli verilerin birarada değerlendirilmesi nereye ve ne şekilde yerleşilmesinin kararlarını da belirliyor.
Tütün deposunun saçak hizasını geçmemek yüksekliğin de kararı. Deniz cephesindeki ağaçlar cephenin ayrılmaz parçaları. Arsa içindeki korunması gerekli ağaçlar yapının biçiminin önemli belirleyicileri. Yol kenarındaki mevcut yapı ile ilişki, kara tarafındaki cephenin en önemli girdisi.
Bütün bu değerlendirmeleri birarada ele aldığınızda yapı neredeyse kendiliğinden beliriyor. Ana girişin yapının meydana açıldığı cephede ve mevcut yapı ile yeni yapının arasından olması meydanla ilişkiler açısından önemli. Meydanla müze arasın cezayir caddesine alınması olası ve doğru görünüyor. Projede bu öneriye yer verilmemiş olmasına rağmen kısaca değinmekte yarar görüyoruz.
Meydana bakan cephe, bu cepheye yerleştirilen giriş ünitesi ve kütüphane sayesinde az katlı bir yapı ile oluşturuldu. Aynı yükseklik deniz tarafındaki saçak kotunun da belirleyicisi. Böylelikle yapı çevresiyle az katlı yapılarla ilişki kuruyor. Meydanın boşluk duygusunun sürdürülmesi açısından önemli bulduğumuz bu sonuç ağaçların da katkısıyla güçleniyor.
Uzaklar teknesinin sergilendiği mekan, geçici sergi alanı ve çocuk oyun mekanları müzenin farklı amaçlarla kullanılması sırasında ana sergileme mekanlarının korunmasını sağlıyor. Sinevizyon ve kafeterya gibi kullanımlar bu mekanların devamında ve giriş cephesinden gelen saçak kotunun altında.
Atölye, depo, personel gibi giriş-çıkışı yoğun olan mekanlar tütün deposu ile tütün deposu arasında oluşturulan sokağın üzerinde yer alıyor.
Depolar bu girişlerden faydalanacak şekilde yapının en kapalı bölümünde, tonozun yükseltisi ile kadırganın sergilendiği mekanın duvarı arasında yer alıyorlar. Tonoz tıpkı burada olduğu gibi bütün yerleşme düzeni içerisinde bir engel gibi görünebilecekken diğer verilerle birlikte değerlendirdiğimizde engel olmanın ötesinde bir imkana dönüşüyor. Ana sergileme mekanlarının yeri ve konumu için kadırganın yerinin değiştirilmemesi önemli bir veri. Kadırga bulunduğu hol içinde taşıdığı önemi anlatan bir sergilemeye sahip. Farklı kotlardan görülebilmesi bu büyük ve çok kıymetli objenin bütünüyle algılanabilmesini kolaylaştırıyor.
Bu anlayış müzenin temel tasarım kriterlerinin de önemli bir girdisi. Müzenin herhangi bir noktasındayken her noktasını hissedebilmek büyük mekanın bütünlüğünü ve sergilenen kıymetli objelerin toplamının oluşturduğu sinerjinin izleyiciye aktarılmasını sağlıyor. Bir hazine dairesinin en önemli özelliklerinden biri, kıymetli şeylerin varlığının yanısıra çokluklarıdır. Burada da sergilenen kıymetli objelerin çokluklarını görülebilmesinin sağlanabilmesi önemli bir sonuç.
Rivka Geron ile birlikte.